Η αγωνία των ανθρώπων της μετακινούμενης κτηνοτροφίας αποτυπώνεται πλέον και επίσημα. Με ανοιχτή επιστολή προς την κυβέρνηση, εκπρόσωποι βλάχικων συλλόγων και φορέων προειδοποιούν ότι η παραδοσιακή μετακινούμενη κτηνοτροφία οδηγείται σε αδιέξοδο, ζητώντας άμεσα μέτρα πριν ένας ιστορικός τρόπος ζωής χαθεί οριστικά. Όπως επισημαίνουν, οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, σε συνδυασμό με την έλλειψη επαρκούς οικονομικής στήριξης, έχουν εγκλωβίσει εκατοντάδες κτηνοτρόφους και απειλούν όχι μόνο την παραγωγή τους, αλλά και την επιβίωση της ορεινής Ελλάδας.

Τι είναι η μετακινούμενη κτηνοτροφία

Η μετακινούμενη κτηνοτροφία αποτελεί έναν από τους αρχαιότερους και σημαντικότερους θεσμούς της ελληνικής υπαίθρου. Βασίζεται σε ένα ημινομαδικό σύστημα εκτροφής, σύμφωνα με το οποίο οι κτηνοτρόφοι διατηρούν τις χειμερινές εγκαταστάσεις τους στις πεδινές ή ημιορεινές περιοχές και, κάθε άνοιξη, μεταφέρουν τα κοπάδια τους στους ορεινούς θερινούς βοσκότοπους, όπου παραμένουν μέχρι το φθινόπωρο.

Το σύστημα αφορά κυρίως αιγοπρόβατα και, σε μικρότερο βαθμό, βοοειδή, ενώ εφαρμόζεται σε πολλές ορεινές περιοχές της χώρας, όπως η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Δυτική και Κεντρική Μακεδονία και η Στερεά Ελλάδα.

Από τα παραδοσιακά μονοπάτια στα φορτηγά

Για αιώνες οι μετακινήσεις πραγματοποιούνταν πεζή. Κτηνοτρόφοι, οικογένειες και κοπάδια διένυαν εκατοντάδες χιλιόμετρα ακολουθώντας τα ιστορικά κτηνοτροφικά μονοπάτια, σε ένα ταξίδι που διαρκούσε ακόμη και δύο εβδομάδες.

Σήμερα, οι περισσότερες μετακινήσεις πραγματοποιούνται με ειδικά φορτηγά μεταφοράς ζώων, καθώς η γαλακτοπαραγωγή απαιτεί καθημερινή άμελξη και δεν επιτρέπει πολυήμερες διαδρομές. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές διατηρούνται ακόμη, έστω περιορισμένα, οι παραδοσιακές πεζές μετακινήσεις.

Γιατί είναι τόσο σημαντική

Η μετακινούμενη κτηνοτροφία δεν αποτελεί μόνο μια μέθοδο εκτροφής.

Η παραμονή των ζώων στα ορεινά κατά τους θερινούς μήνες βελτιώνει τις συνθήκες ευζωίας τους, καθώς αποφεύγουν τις ακραίες θερμοκρασίες των πεδινών περιοχών.

Παράλληλα, η οργανωμένη βόσκηση συμβάλλει στη διατήρηση των λιβαδιών, στον περιορισμό της καύσιμης ύλης και στη διαχείριση του φυσικού τοπίου, λειτουργώντας υποστηρικτικά στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών.

Ταυτόχρονα, η παρουσία των μετακινούμενων κτηνοτρόφων διατηρεί ζωντανά πολλά ορεινά χωριά, ενισχύοντας την τοπική οικονομία και διαφυλάσσοντας παραδόσεις αιώνων.

Η φυσική βόσκηση στην πλούσια ορεινή χλωρίδα συμβάλλει επίσης στην παραγωγή γάλακτος και κρέατος με ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά, τα οποία όμως συχνά δεν αμείβονται ανάλογα από την αγορά.

Οι ζωονόσοι και οι περιορισμοί έφεραν το αδιέξοδο

Τα τελευταία χρόνια, ο κλάδος αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος παραγωγής, ελλιπείς υποδομές, τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και σοβαρές ζωονόσους, όπως η ευλογιά των αιγοπροβάτων.

Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της νόσου επιβλήθηκαν περιορισμοί στις μετακινήσεις των κοπαδιών προς τους θερινούς βοσκότοπους. Αν και τα μέτρα αποσκοπούν στην προστασία της ζωικής υγείας, οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων υποστηρίζουν ότι οι οριζόντιες απαγορεύσεις, χωρίς αντίστοιχη οικονομική στήριξη, οδηγούν εκατοντάδες κτηνοτρόφους σε οικονομικό αδιέξοδο.

Η παραμονή των κοπαδιών στις πεδινές περιοχές μέσα στο καλοκαίρι αυξάνει δραματικά το κόστος ζωοτροφών, επιβαρύνει την ευζωία των ζώων λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και μειώνει την παραγωγικότητα των εκμεταλλεύσεων.

Τι ζητούν οι κτηνοτρόφοι

Μέσα από την ανοιχτή επιστολή τους, οι εκπρόσωποι των βλάχικων φορέων ζητούν από την κυβέρνηση να αντικαταστήσει τις οριζόντιες απαγορεύσεις με στοχευμένα μέτρα βιοασφάλειας, να προχωρήσει σε άμεσες αποζημιώσεις για το αυξημένο κόστος που έχει προκύψει, να ενισχύσει τις υποδομές στους θερινούς βοσκότοπους και να στηρίξει ουσιαστικά τη μετακινούμενη κτηνοτροφία, ώστε να συνεχίσει να αποτελεί πυλώνα της παραγωγής και της ζωής στην ορεινή Ελλάδα.

Ένας θεσμός που αφορά ολόκληρη τη χώρα

Η μετακινούμενη κτηνοτροφία δεν αποτελεί ένα κατάλοιπο του παρελθόντος. Είναι ένα ζωντανό παραγωγικό σύστημα που συνδέει την πρωτογενή παραγωγή με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τη βιοποικιλότητα, την τοπική οικονομία και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.

Οι άνθρωποι του κλάδου δεν ζητούν να παραμεριστεί η προστασία από τις ζωονόσους. Ζητούν να αντικατασταθούν οι οριζόντιες απαγορεύσεις από στοχευμένα μέτρα βιοασφάλειας, που θα βασίζονται στα πραγματικά επιδημιολογικά δεδομένα και θα επιτρέπουν τη μετακίνηση των υγιών κοπαδιών, χωρίς να οδηγείται σε οικονομική ασφυξία ένας ολόκληρος παραγωγικός κλάδος.

Η διατήρηση της μετακινούμενης κτηνοτροφίας δεν αφορά μόνο τους ίδιους τους κτηνοτρόφους. Αφορά την επιβίωση των ορεινών κοινοτήτων, τη διατήρηση της ελληνικής κτηνοτροφικής παράδοσης, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και την παραγωγή ποιοτικών ελληνικών προϊόντων. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν σήμερα θα καθορίσουν αν ένας θεσμός αιώνων θα συνεχίσει να αποτελεί ζωντανό κομμάτι της ελληνικής υπαίθρου ή θα περάσει οριστικά στην ιστορία.